Doğada tohumla kapari bahçesi tesisi biraz risk taşıyor.Bu nedenle uzmanlar, daha ziyade fidan dikimini öneriyorlar üreticilere.Uzmanlar fidanları sizin için yetiştiriyorlar.

Kaparinin kökleri, toprağın derinliklerine inerek ve toprak altında yatay biçimde metrelerce yayılarak dolgu toprağı örtebilme özelliğine sahip.Bu özelliği nedeniyle uzmanların önerisi, özellikle eğilimli arazilerinizde, dere boyundaki tarlalarınızda kapari yetiştiriciliği yapabileceğiz doğrultusunda.Böylelikle toprak kaybının önüne de geçebilirsiniz.Kıraç, tarıma elverişli olmayan arazileri değerlendirmek için kapari, ideal bir bitki.

Özellikle güneye bakan yamaçlarda..

Kaparinin yetiştirilmesi kolay ve diğer türlere göre oldukça masrafsız.Kapari bitkisinin tarım ve tarım dışı alanlarda yetiştirilmesi önemli bir avantaj.Bu avantajdan siz de yararlanmak istiyorsanız , işte size kapari yetiştiriciliğine ilişkin ipuçları.Kapari bitkisinin arazinin bütününde kapama bahçe olarak ve özellikle tarım dışı arazilerde yetiştirilebileceği gibi tütün, bağ, badem ağacı aralarında, tarımsal-ormancılık amaçlı kurulan kızılçam ve fıstıkçamı ormanlarında da yetiştirilebileceğini söylüyor uzmanlar ancak bitkinin çeçeklenebilmesi için ışığa ihtiyaç duyduğunu da unutmamalısınız.

A) DİKİM

Öncelikle dikim yapılacak arazide sonbaharda derin sürüm yapılmalı.

Tarım alanlarında kültür bitkisi olarak yatiştirilecek kapari fidanları, kasım-aralık-ocak-şubat yöre şartlarına göre mart ayında fidanlıklardan dikim sahasına sevk edilir.Yurdumuzda erken ilkbaharda tarlaya dikilen kaparinin tutma oranının daha yüksek olduğu görülmüştür.Dikim zamanı olarak toprağın tavda olduğu zaman tercih edilmeli.

Dikim mesafesi, kıraç ve eğilimli arazilerde 2×2 olmalı.(her çukura 1 1le 4 fidan dikilebilir)

FİDAN DİKİMİ TARİFİ (Her çukura 2 fidan)

1-ZENGİN TOPRAK HAZIRLANMASI:

a)- 1 el arabası iyi yanmış yanmış ve topaksız hayvan gübresi.

b)- 1 el arabası ince sıva kumu.

c)- 5 el arabası tarla toprağı.

Hayvan gübresi ve ince sıva kumları arazinin değişik bölgelerine öbek şeklinde dökülür.Buradaki amaç dikim işçilerinin bu malzemeye daha kolay ulaşmasını sağlamaktır.Dikim yapılırken yukardaki oranlardaki malzemeler harman yapılır ve zengin toprak olarak dikimde kullanılacaktır.

2-DİKİM:

a)- 2 x 2 metre arayla yaklaşık 40 x 40 x 40 ebatlarında çukur kazılır.(Resim 1)

b)-Kazılan çukurun dibine hazırlanan zengin topraktan 1 kürek atılır.(Resim-2)

c)-Toprak seviyesinden yaklaşık 5-10 cm aşağıda olmak kaydı ile çukurun karşılıklı iki kenarına 2 adet fidan dikkatlice dik olarak konur.(Resim 3 ve 4 )

(Resim 3)

(Resim 4)

d)-Fidanların üzeri hazırlanan zengin toprakla tamamen örtülür ve sulama için etrafı çanak şeklinde açılır.(Resim 5 ve 6)

(Resim 5)

(Resim 6)

e-) Çanak şeklinde hazırlanan havuzun içersine 1 kova can suyu dökülür.(Resim 7)

(Resim 7)

f)-Can suyu döküldükten hemen sonra suyun üzerine 2-3 avuç zengin toprak serpiştirilir.(Resim

(Resim

g)-Son olarak fidan dikilen çanağın tam ortasına 1 adet tahta çubuk dikilir.

Böylece fidan dikim işlemi tamamlanmış olmaktadır.(Resim 9)

(Resim 9)

B) BAKIM

Fidanların ilk yıl gelişim şöyle:

Kapari fidanları ilk yıl 1 metreye kadar sürgün veriyor.Mayıs ayından itibaren 10-15 adet çiçek tomurcuğu görülebiliyor.Kasım ayından itibaren de yapraklarını dökmeye başlıyor.

Fidanların bakımı için fazla yorulmanıza gerek yok.Ot alma, ilaçlama ve kuruyan kısımların budanması gibi bakım işleri yapılıyor, o kadar.

a) Sulama

İlk yıl fidanlara yaz aylarının çok kurak gitmesi halinde su verilmelidir.

Bitkilerin aşırı sulanmasından, sulama yapılırken suyun gövdeye temasından kaçınılmalıdır.

b) Budama

Ürün hasat edildikten sonra sonbaharda sürgünler, altında 3-5 cm pay bırakılarak budanmalı ve sahadan uzaklaştırılmalı.Böylece fidanlar, her yıl toprak yüzeyinden yeni sürgünler vererek daha canlı çıkacaktır.

Dalları kuvvetlendirmek için gözlerin sürmesinden yaklaşık 30-40 gün sonra budama yapılırsa daha iyi sonuç elde etmek mümkün.İspanyol’lar “yeşil budama” denilen bu yöntemi tercih ediyorlar daha çok.Dallar budamadan sonra, önce dik büyümeye başlıyor.Daha sonra eğilerek toprakla temas edip uzamaya devam ediyor.

b) Gübreleme

Bitkinin aşırı gübrelenmesinden kaçınılmalı.Ancak toprağın orta derinlikte sürülerek analiz sonucuna göre hektara 400 kg.süfer fosfat, 100-150 kg.potasyum klorür, 100 kg.amonyumsülfattan oluşan taban gübresi verilmesi, fidanın gelişimini hızlandırıyor ve verimini arttırıyor.Ancak bizim önerimiz hayvan gübresi.

d) Hastalık ve Zararları

Eldeki bilgiler İspanya ve İtalya’ da yapılan araştırma sonuçlarına dayanıyor.Türkiye’ de henüz bu konuda-kültüre alınması çok yeni olduğu için olsa gerek-yeterli araştırma yapılmamış.

Bitkinizde eğer aşağıdaki belirtiler baş göstermişse zarar görmüş kısımların kesilerek sahadan uzaklaştırılması gerekiyor.

· Bitkinin odun kısımlarında derin galeriler açılır, zamanla derinleşir.

· Yaprakların rengi solar, incelir.

· Sürgünler kısalır.

· Bitki yavaş yavaş zayıflar, verim düşer

· Daha ağır durumlarda bitki ölür.

Böyle durumlarda bitkiyi sökerek imha etmeniz gerekiyor.Yoksa bitkinize musallat olan böcek, diğer köklerinde başına dert olabilir.

C) TOMURCUKLARIN TOPLANMASI

Kültür ortamında yetiştirilen kaparilerdenikinci ve üçüncü yıldan itibaren tomurcuk elde ediliyor.Ancak bitki tam verime dördüncü yıldan itibaren ulaşıyor ve bitki başına 8-10 kg ürün alınıyor.

Doğal ortamda yetişen kapari köklerinden bir kişi günde 10.kg tomurcuk toplayabiliyor.Kültür alanında ise 20.kg

Bir bitkiden 7-14 günde bir tomurcuk toplanabiliyor.Mayıs-Ekiml ayları arasında ortalama 20 hasat dönemi gerçekleşebiliyor.En sıcak aylarda, en yüksek verim elde ediliyor.En değerli olan küçük tomurcuk (5mm.altı) miktarısa artıyor.

Bir uyarı:Toplama sıklığının çevre şartlarına ve gelişme seyrine göre belirlenmesi gerekiyor.

Tomurcuklar toplanırken bitkinin dikenli olması biraz rahatsızlık verebilir.Tomurcuğun ucundan tutularak çekilmemesi konusunda uyarıyor uzmanlar.Çünkü bu durumda tomurcuğun ucunda çöpü kalıyor ki; bu da daha sonraki işçilik maliyetini arttırıyor.

“Toplanması gereken tomurcuklar, bağlı olduğu saptan bükülerek alınmalı”diyor uzmanlar.

Tomurcukların sabah ve akşam serinliğinde toplanması gerekiyor.

D)SAKLAMA

Toplanan çiçek tomurcukları, 5mm.altı/5-7mm./7-9mm./9-11mm./11-13mm olmak üzere beş gruba ayrılıp %20 lik tuzlu suda ya da bir kat tomurcuk şeklinde katlanarak muhafaza edilir.Tomurcuklar bu şekilde salamurada bir yıl bekledikten sonra satılabilmekte.

Suyun çok temiz olması, aranan ilk şart.Dinlenen tuzlu su, üzerindeki köpük alınıp dibinde biriken tortuyu bulandırmadan başka bir kaba aktarılmalı.Kapari tomurcukları, bu şekilde hazırlanan suya yatırılmalı ve tamamen ıslanmaları sağlanmalı.

İtalya’da yaygın olan sistemle toplanan tomurcuklar, plastik kaplarda veya tahta fıçılarda üzerine %15-20 deniz suyu ilave edilerek saklanıyor.Salamurada tomurcukların 7-8 gün kalması gerekiyor.Daha sonra salamuradan çıkarılan tomurcuklar, bir veya iki defa aynı işleme tabii tutluyor.20 gün süren bu işlemler sırasında tomurcuklar sık sık karıştırılıyor.

İspanya’daki uygulama daha farklı.Tomurcuklar büyüklüğüne göre iki veya iç gruba ayrıldıktan sonra plastik kaplardaki salamuraya alınır.Sıkıca kapatılan kaplar 20-30 gün güneşte bırakılır.Ürün satılıncaya kadar yaklaşık 3-5 ay salamurada kalabilir.

Kapari çiçek tomurcuğu , ham olarak tüketilmez.Çünkü tomurcuklarda %0.3 kadar gluko kaparinden kaynaklanan bir acılık vardır.Salamuradan muhafaza edilmesiyle bu acılık azalır.

Gençziraat

MS hastalığı, beyindeki ve omurilikteki sinirlerin yıpranması ve bozulmasıyla ortaya çıkan, görmede bulanıklık, geçici görme kaybı, çift görme, kolda veya bacakta güçsüzlük, yürüyüşte dengesizlik, ellerde titreme, konuşmada bozukluk gibi belirtiler gösteren, bağışıklık sisteminden kaynaklanan ve doğrudan merkezi sinir sistemini etkileyen bir hastalık. MS hastalığının sebebi ve kesin tedavisi bilinmezken Türkiye’de yaklaşık 40 bin hasta olduğu tahmin ediliyor.

Mıhladız, kaparinin MS hastalarına faydasının Fransa’da yaşayan MS hastası Mehmet Soysal’ın kullanmasıyla ortaya çıktığını söylüyor. Soysal’ın bitkiyi kullandıktan 1,5 yıl sonra sağlığına kavuştuğunu belirten Mıhladız, şunları anlatıyor: “Kendisini ayakta gören Fransız doktorlar şoke olmuş. Kesinlikle bu hastalığın çaresi yok. Hele senin gibi yatar bir durumda olan bir hastanın geri dönüşü olamaz. Nasıl oldu? diye sormuşlar. Soysal, şifasının kaynağının kapari olduğunu söylemiş.”

MS hastalığına faydasının tespit edilmesinden sonra bilim adamlarının kaparinin farkına vardığını vurgulayan Mıhladız, Fransa’da MS’liler Derneği’nin kapariyle yakından ilgilendiği, bunun yanında Almanya’dan Stuttgart ve Nurtingen ile İtalya’dan Palermo üniversitelerinden bilim adamlarının kapari üzerine araştırma yaptığını belirtiyor.

MS hastası Selda Gürer:
Kapariyle iyileştim
Kapari sayesinde sağlığına kavuşan MS hastalarından muhasebeci Selda Gürer, Nisan 2008′den beri kapari kullandığını belirterek şunları söyledi: “Rahatsızlığım yüzünden çok sık ilaç alıyordum. Kapari kullanmadan bir yıl önce rahatsızlığım iyice artmıştı. Ayda en az bir defa atak geçiriyordum. Kullandığım ilaçlar kalbimi zorlamaya başlamıştı. Doktorum sonunda ilacı kesti. Kapari kullanmaya başladıktan sonra hiç ilaç almadım. Şu an gayet iyiyim.”

ŞABAN GÜNDÜZ
Zaman Gazetesi

Resim 1: Tohum toplama zamanında kapari meyvesi

Resim 2: Temizlenmiş kurutulmuş kapari tohumları

C. spinosa L.
C. spinosa var. inermis Turra
C. spinosa var. spinosa Zoh.
C. spinosa var.aegytia Lam.
C. ovata Desf.
C. ovata var. palaestina Zoh.
C. ovata Desf.var. canescens (Coss.) Heywood
C. ovata var. herbacea Willd.

Ticaretinde türler ve alt türlere göre belirli bir tercihin olmadığı kapari, Batıda İstanbul’ dan, Çanakkale’ den Doğuda Artvin’ e, Hakkari’ ye; Kuzeyde Zonguldak’ tan Güneyde Urfa’ ya, Mardin’ e kadar Türkiye’nin Akdeniz iklimi gösteren her yerinde doğal olarak yetişmektedir (Davis, 1982). Kültür koşullarında yetiştirilebileceği bölgeler de bitkinin doğal olarak yayılış gösterdiği Akdeniz iklimi gösteren bütün bölgeler olarak tanımlanabilir. Ancak doğal olarak kurak ve kötü koşullara çok iyi adapte olabilen bu bitkinin yetiştirme alanın da verimli arazilerden değil diğer bitkiler tarafından değerlendirilemeyen tarım dışı alanlardan seçilmesinde yarar vardır. Böylece hem diğer ürünlerle rekabete girmeyecek hem de pazar fiyatları ne olursa olsun bitkinin belirli bir alandan ekonomik getirisi olacaktır.

Halk arasında, kebere, deve dikeni, gevil, bubu gibi değişik isimlerle anılan kapari=kebere (Capparis sp.) Akdeniz iklimi özelliklerini taşıyan yerlerde doğal olarak yetişmektedir. Çalımsı yapıda, dikenli, dik veya yatık olarak büyüyen kapari bitkisi kıraç ve taşlık alanlarda da gelişebilmektedir. Kaparinin kuraklığa dayanıklılığı üzerinde yapılan çalışmalar; bitkinin: kuraklığa karşı gerekli osmotik uyumu sağlaması, stoma açılmasını düzenlemesi, hücre duvarının özellikleri ve kök yoğunluğunu artırması ile ilişkili olduğunu ortaya koymuştur (Rhizopoulou, 1990). Bu özelliklerinden dolayı kıraç ve kurak alanlarda da gelişebilen kapari bitkisi, çok yıllık olduğu, kökleri de çok derine gittiği (40 metreye kadar), için eğimli yerlerde erozyon kontrolünde de kullanılabilmektedir.

Kapari bitkisinin çiçek tomurcukları gıda sanayiinde kullanılmaktadır. Gerek salamura, gerekse konserve olarak işlenen bu tomurcuklar ihraç ürünlerimiz arasında yer almaktadır. Türkiye’de fazla bir tüketim alışkanlığı olmayan kaparinin son yıllarda ihracatının, dolayısıyla ekonomik öneminin arttığı dikkati çekmektedir